Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Vai trò của chế phẩm vi sinh trong chăn nuôi, trồng trọt và xử lý môi trường

( Cập nhật lúc: 24/11/2014  )
Trong nhiều năm qua, con người đã quá lạm dụng việc sử dụng phân hoá học và thuốc bảo vệ thực vật, từ đó gây ra những hậu quả vô cùng tai hại như: Phá vỡ cân bằng sinh thái, gây ô nhiễm môi trường, làm giảm chất lượng nông sản, thực phẩm… Cũng từ đó đã gây nên những ảnh hưởng có hại đối với sức khoẻ con người. Vì vậy những năm gần đây, nhiều nước đang phát triển đã bước vào giai đoạn thực hiện một nền nông nghiệp lý tưởng.

Công nghệ sinh học đã và đang là một động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế thế giới phát triển. Một trong những lĩnh vực thuộc công nghệ sinh học đang được chú ý nhiều nhất ở Việt Nam là công nghệ vi sinh vật phục vụ sản xuất nông lâm nghiệp, nhất là trong chăn nuôi, trồng trọt, nuôi trồng thủy hải sản và xử lý môi trường.

Nền nông nghiệp lý tưởng, đó là một nền nông nghiệp quay về với tự nhiên: không dùng phân hoá học và thuốc trừ sâu mà vẫn tập trung khác thác được các tiềm năng to lớn của các vi sinh vật để đảm bảo vừa tiếp tục tăng sản lượng nông phẩm lại vừa bảo vệ môi trường.

Quan điểm trên đã được Giáo sư, Tiến sỹ nông học Higa của trường Đại học Ryukyus (Nhật Bản) đưa ra từ những năm 1980. Chính ông đã phân lập được nhiều nhóm VSV có lợi. Từ đó nuôi luyện và chế tạo thành công chế phẩm VSV hữu hiệu (viết tắt là E.M). E.M là chữ viết tắt của hai từ tiếng Anh: Efective Microorganisms có nghĩa là “các vi sinh vật hữu hiệu”. Thực chất E.M là một loại chế phẩm có chứa tới 80 loài thuộc 10 nhóm sinh vật khác nhau, bao gồm: Vi khuẩn quang hợp, vi khuẩn Lắctíc, vi khuẩn Propionic, nấm men và xạ khuẩn…

E.M có tác dụng rất tốt ở nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống và sản xuất. Chính vì vậy từ năm 2003, Hội Nông dân thị xã Bắc Kạn đã cung ứng và sản xuất chế phẩm E.M cho hội viên nông dân.

* Nguyên lý cho ra đời chế phẩm E.M:

Với quan điểm, sử dụng các chủng vi sinh vật (VSV) có ích trong nông nghiệp, việc sản xuất ra chế phẩm E.M được dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau đây:

- Nguyên lý thứ nhất:

Sản xuất nông nghiệp bắt đầu bằng quá trình quang hợp của cây xanh. Để tiến hành quá trình quang hợp thì cây xanh cần phải có ánh nắng mặt trời, nước và khí cácbonic (CO2), những nguyên liệu này hoàn toàn có sẵn trong tự nhiên. Nhưng hiện tại nền nông nghiệp vẫn còn ở tình trạng hiệu quả thấp, là do hiệu suất sử dụng năng lượng mặt trời của cây trồng vẫn còn thấp. Theo lý thuyết, tỷ lệ sử dụng năng lượng mặt trời của cây trồng có thể đạt 10 - 20%, nhưng tỷ lệ thực tế cho đến nay mới chỉ nhỏ hơn 1%. Tác giả tìm cách đưa đưa các vi khuẩn quang hợp vào trong chế phẩm E.M nhằm tăng khả năng và công suất cho cây trồng thông qua việc sử dụng ánh sáng có bước sóng từ 700 - 1200mm, mà cây xanh bình thường không có khả năng sử dụng quãng sóng này.

- Nguyên lý thứ hai:

Các VSV có khả năng phân hủy các chất hữu cơ để phóng thích ra các hỗn hợp tổng hợp như Amino axit… cho cây trồng sử dụng. Do vậy làm tăng  hiệu quả của các chất hữu cơ. Tác giả lựa chọn đưa các VSV có khả năng phân hủy các chất hữu cơ vào chế phẩm, chính la nhân tố có tính chìa khóa để đẩy mạnh khả năng sản xuất của cây trồng, thông qua con đường khai thác đặc tính sẵn có của các chất hữu cơ.

Từ hai nguyên lý cơ bản cho thấy: Nhờ năng lượng ánh sáng mặt trời và các VSV có ích, các chất hữu cơ được phân giải, cứ như vậy hiệu quả sử dụng năng lượng ánh sáng mặt trời sẽ tăng lên và sức sản xuất của cây trồng cũng tăng lên.

- Nguyên lý thứ ba:

Trong tự nhiên có khoảng 5-10% VSV có lợi, 5-10% VSV có hại và có tới 80-90% ở dạng trung gian. Đưa tăng cường nhóm VSV có lợi vào tự nhiên, có tác dụng lôi kéo số VSV trung gian chuyển sang có ích. Vì vậy khi đưa chế phẩm E.M vào, VSV có ích sẽ tăng lên từ 8-9 lần so với bình thường. E.M được coi như nhà lãnh đạo điều tiết cho các VSV có ích phát triển.

* Chế phẩm VSV E.M có đặc điểm gì khác so với các chế phẩm VSV đã và đang có

Chế phẩm E.M có hai đặc điểm khác biệt cơ bản với tất cả các chế phẩm đã và đang có:

- Đặc điểm khác biệt thứ nhất là:

Các chế phẩm VSV đã và đang tồn tại chỉ đi chỉ đi theo hướng sử dụng độc lập đơn lẻ và tách rời từng dòng VSV theo mục đích sử dụng. Vì vậy các chế phẩm VSV đó chỉ có tác dụng ở một số mặt nhất định.

Trái lại chế phẩm E.M được sản xuất theo một hướng khác hẳn, đó là: Nuôi cấy chung nhiều loại VSV trong một chế phẩm, trong đó chứa hàng trăm dòng khác nhau, bao gồm cả loại hiếu khí và kỵ khí. Chúng sẽ tạo ra một hệ sinh thái, cộng sinh với nhau và tạo ra nhiều dạng sản phẩm khác nhau, phát huy nhiều tác dụng hỗ trợ lẫn nhau.

Cái khó của công nghệ này là sau khi tách và lựa chọn các VSV có tác dụng từng mặt khác nhau, lại hỗn hợp trở lại được với nhau. Trong một môi trường sống chung đó, chúng lại luôn tìm thấy sự phù hợp, chẳng những chúng tương hợp với nhau mà tác dụng của chúng cong được cộng hưởng lên.

- Đặc điểm khác biệt thứ hai là:

Những chủng VSV trong chế phẩm E.M được phân lập tại những có điều kiện môi trường rất khắc nghiệt như: Nhiệt độ, áp suất cao, PH thấp. Sau đó chúng lại được nuôi dưỡng, tôi luyện trong điều kiện môi trường rất khắc nghiệt. Vì vậy, các chủng VSV có trong chế phẩm E.M có sức sống mãnh liệt, có sức chịu đựng rất cao với những điều kiện bất lợi của môi trường, có hoạt tính và hiệu quả rất cao. Đây chính là một trong những bí quyết của công nghệ E.M.

Chế phẩm E.M gốc (nguyên chất), ở dạng dung dịch, được giữ trong môi trường mà độ PH dưới 3,5 nên nó ở trong “trạng thái ngủ”, không hoạt động. Khi chuyển sang dạng E.M thứ cấp, có nghĩa là cung cấp thêm nước và thức ăn (dùng rỉ đường là chủ yếu), thì chúng được “đánh thức”, số lượng của các chủng VSV được nhân lên một cách nhanh chóng, sức sống của chúng trở nên hết sức mãnh liệt, có khả năng kiểm soát và khống chế được các VSV bình thường khác trong môi trường tự nhiên.

* Cơ chế tác dụng của E.M

Kết quả sử dụng E.M ở nhiều nước cho thấy: E.M có tác dụng rất tốt ở nhiều lĩnh vực khác nhau của đòi sống và sản xuất. Rất nhiều nhà khoa học cho rằng: E.M là một chế phẩm kỳ diệu, nó có thể làm một cuộc cách mạng lớn về lương thực, thực phẩm và cải tạo môi sinh.

Chế phẩm E.M chứa tới hàng trăm dòng VSV khác nhau, nhưng được phân làm 5 nhóm VSV chủ lực và có tác dụng như sau:

 Một là: Nhóm vi khuẩn  quang hợp, luôn giữ vai trò then chốt và chủ lực trong hoạt tính của E.M

- Loại vi khuẩn này, chúng tổng hợp các chất hữu ích từ các chất thải bài tiết của rễ cây, từ phân hữu cơ, thậm chí từ khí ga độc, qua việc sử dụng ASMT, các chất hữu cơ mà nó tổng hợp nên là Axít Amin, Axít Nucleic, các chất có hoạt tính sinh học và đường. Tất cả các chất này luôn có tác dụng hỗ trợ cho cây trồng sinh trưởng và phát triển, chúng được cây trồng hấp thu trực tiếp.

Hai là: nhóm vi khuẩn  tạo axít Lắctíc

- Axít Lắctíc là loại khử khuẩn mạnh nó kìm hãm các VSV có hại và đẩy nhanh quá trình phân huỷ các chất hữu cơ, kể cả các chất hữu cơ khó phân huỷ như gỗ.

- Vi khuẩn axít Lắctíc có khả năng ngăn chặn sự truyền bệnh của các VSV có hại. Tác dụng quan trọng nhất của axít Lắctíc là ở điểm này.

Ba là: Nhóm nấm men

- Từ nguồn nguyên liệu là axít và đường được tiết ra từ vi khuẩn quang hợp, từ các chất hữu cơ và rễ cây trồng. Từ nguồn nguyên liệu đó tổng hợp nên các chất kháng sinh và các chất hữu cơ khác cho sự phát triển và sinh trưởng của cây trồng. Các chất do nấm men tổng hợp nên rất hữu ích cho các VSV, vi khuẩn có lợi, nhất là vi khuẩn axít Lắctíc. Đây chính là mối quan hệ qua lại giữa nấm men và các chủng khác trong E.M.

Bốn là: Nhóm xạ khuẩn

- Có khả năng tổng hợp nên chất kháng sinh từ Axít amin mà Axít amin đã được tiết ra bởi vi khuẩn quang hợp và các chất hữu cơ. Các chất kháng sinh trên có tác dụng ngăn chặn các loại nấm và vi khuẩn gây hại. Xạ khuẩn có thể tương hợp với vi khuẩn quang hợp. Vì vậy tất cả các loại trong chúng có tác dụng làm tăng chất lượng môi trường đất đai bằng việc làm tăng hoạt tính kháng sinh trong đất.

Năm là: Nhóm nấm mốc

- Có tác dụng phân huỷ các chất hữu cơ rất nhanh, để tạo ra cồn Este và các chất kháng sinh. Các chất này ngăn chặn và phòng ngừa sự xâm nhập của các côn trùng và giòi phá hoại.

>>> Chính vì lẽ đó mà chế phẩm E.M có tác dụng đa năng, chẳng những có hiệu lực cao với tất cả cây trồng, vật nuôi, mà còn hiệu quả cao trong việc xử lý môi trường.

* Tác dụng của E.M vào từng lĩnh vực

- Đối với cây trồng:

E.M có tác dụng đối với nhiều loại cây trồng (bao gồm cây lương thực, cây ăn quả, cây rau màu…) và mọi giai đoạn sinh trưởng, phát triển khác nhau. Tác dụng chung đối với cây trồng thể hiện:

+ Kích thích sự nảy mầm, ra hoa, kết quả và làm chín (Đẩy mạnh quá trình đường hóa).

+ Cải thiện môi trường cơ giới  lý hóa và VSV hóa trong đất, làm cho đất trở nên tơi xốp, phì nhiêu. Ngăn chặn sự phát sinh các mầm bệnh và côn trùng có hại trong đất, kìm hãm sự sinh sôi các mầm bệnh và côn trùng có hại.

+ Tăng cường công suất và khả năng quang hợp của cây trồng;

+ Tăng cường hấp thụ chất dinh dưỡng và nâng cao hiệu quả sử dụng các chất dinh dưỡng. Do đó tăng cường hiệu lực và sử dụng tiết kiệm phân bón hữu cơ.

+ Kéo dài được thời gian bảo quản, tăng chất lượng bảo quản các loại nông sản tươi sống, làm cho hoa trái tươi lâu.

Sử dụng chế phẩm E.M đến một chừng mực nào đó đủ để VSV có ích tăng lên thành một quần thể thống trị, thì khả năng cư ngụ (tồn tại và phát triển) của chúng cũng tăng lên và hệ sinh thái VSV trong đất khi đó trở nên ổn định và rất cân bằng. Lúc đó các VSV loại cá biệt, đặc biệt là các VSV có hại không phát triển được dẫn đến khả năng nhiễm bệnh của đất và cây đươc kiểm soát.

Rễ cây trồng tiết ra các chất như Cacbonhydrat, Amino Axit và các axit hữu cơ, các enzym hoạt động. Các VSV có ích lợi dụng các chất này để phát triển. Trong chu trình này, các vi khuẩn cũng đồng thời bài tiết ra Amino Axit, Axit Nucleotic và nhiều Vitamin cũng như các loại Hoocmon cho cây trồng phát triển.

- Đối với vật nuôi:

E.M có tác dụng đối với vật nuôi, bao gồm các loại gia súc, gia cầm và các thủy sản, hải sản. Tác dụng chung đối với vật nuôi thể hiện:

+ Giúp phát triển hệ VSV tiêu hóa, tăng cường khả năng tiêu hóa và hấp thụ các loại thức ăn. Đặc biệt E.M còn tăng cường khả năng, kích thích sự phát triển của hệ VSV trong dạ cỏ của một số động vật nhai lại như  trâu, bò, dê cừu…

+ Tăng sức khỏe cho vật nuôi, tăng sức đề kháng và khả năng chông chịu với bệnh tật với các điều kiện ngoại cảnh cho vật nuôi.

+ Làm cho gia súc, gia cầm mắn đẻ hơn;

+ Tăng chất lượng thịt, tăng năng suất chăn nuôi;

+ Làm tăng chất lượng phân bón cho cây trồng;

+ Tiêu diệt các VSV có hại. Làm giảm và làm mất mùi hôi thối, ô nhiễm trong chuồng trại chăn nuôi. Vì vậy dùng chế phẩm E.M 1  hòa vào thức ăn hay nước uống hàng ngày đã pha và phun trực tiếp lên mình con vật như lợn, chó sẽ làm mất mùi hôi; phun trực tiếp vào bầu vú con cái, thì khi con bú sẽ tránh được nhiễm khuẩn.

- Đối với môi trường:

Điều rất đặc biệt là: Các VSV hữu hiệu có trong chế phẩm E.M có tác dụng tiêu diệt các VSV gây hôi thối trong môi trong môi trường, trong đường ruột các con gia súc, gia cầm và các nấm mốc gây ra H2S, SO2, NH3, CH4 bay hơi… Vì vậy đối với môi trường E.M có tác dụng:

+ Phun E.M vào những nơi hôi thối như vào các đống rác thải, các cống, rãnh, các toalet, lên mình con vật có mùi hôi, vào chuồng trại chăn nuôi có tác dụng rõ rệt và hết sức nhanh chóng.

+ Đối với với các loại rác hữu cơ thì chỉ sau một ngày đã có thể hết mùi, sau đó thể tích đống rác sụt đi nhanh chóng và tốc độ mùn hóa diễn ra rất nhanh.

+ Phun E.M vào kho tàng, nơi cất đựng các nông sản có tác dụng ngăn chặn được các quá trình gây thối, mốc.

+ Cho vật nuôi ăn và uống, làm giảm mùi hôi thối của phân thải ra. Dùng liên tục như vậy thì phân gia súc gia cầm không còn mùi hôi nữa lúc đó chuồng trại có ở gần nhà cũng không gây ảnh hưởng.

+ Giảm hẳn mật độ ruồi, ve, muỗi và các loại côn trùng bay.

+ Tương lai lâu dài của một nền nông nghiệp hữu cơ không dùng vô cơ và các chất hóa học độc hại, cơ sở của một nền nông nghiệp sạch, nông sản và thực phẩm sạch.

MỘT SỐ ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI SỬ DỤNG E.M

 

- E.M là một thực thế sống nên nếu dùng E.M quá thời hạn sử dụng sẽ không có hiệu quả, không bảo quản hoặc sử dụng chung với các loại hoá chất khác như: thuốc BVTV, rượu, bia, cồn, xăng, dầu…

- Bảo quản nơi khô, tối, mát (không được để trong tủ lạnh).

- Nếu E.M có mùi hôi, thối thì nhất thiết không được dùng.

- Nước để pha loãng dung dịch E.M phải nhất thiết là nước sạch, không bị ô nhiễm, không lẫn chất thải chăn nuôi, phân gia súc, không nhiễm hoá chất…

- Khi sử dụng E.M để phun cho cây trồng phải pha loãng đúng theo tỷ lệ quy định là 1/1000 (1 nắp lavi pha với 5 lít nước sạch) sau khi pha loãng phải dùng ngay.

- Sử dụng E.M cần kiên trì, ổn định; Càng sử dụng lâu dài thì hiệu quả càng cao.

- E.M hoàn toàn không độc hại, an toàn đối với người, gia súc và môi trường.

- E.M có thể làm giả do vậy chỉ mua chế phẩm E.M tại những địa chỉ tin cậy./.

 


Tác giả:  Nguyễn Xuân Hoàn
Nguồn: 

Tin bài mới:


Sign In